Ընթերցանություն
Գլխավոր>Աղանդ>Կյանքի Խոսք> Ավետարան ըստ «ավետարանականների»

Ավետարան ըստ «ավետարանականների»

Գաղտնիք չէ, որ շատ աղանդավորներ հարգանք պահանջելով պնդում են, որ աղանդ չեն և քարոզում են նույն Ավետարանը, ինչը և քարոզում է Հայ Առաքելական Եկեղեցին: Երբ պետք է մարդկանց տներ, ընտանեկան ու անձնական կյանք ներխուժել, օգտագործում են Հայ Եկեղեցու անունը, իրավունք պահանջելով` խախտում են այլոց իրավունքները, խաղաղության կոչ անելով` պառակտում հասարակությունն ու ընտանիքը, սեր քարոզելով` անարգում ու չարախոսում: Ահա այն «ավետարանը», որը քարոզում են ավետարանական ընտանիքի աղանդավորները (Կյանքի խոսք, Կենդանի հավատք, Բեթել, Էմմանուել, հոգեգալստական և այլն…): Մյուս կողմից, «պատեհ» առիթը բաց չեն թողնում քարկոծելու Եկեղեցուն, հայտարարելով, որ Եկեղեցին Ավետարան չի քարոզում:

 

Մասնավորաբար մեռելոցին և հանգուցյալների հոգիների համար կատարվող աղոթքին հակադրվելով, ոմանք ցանկանում են դատի տալ ՀՀ կառավարությանը նրա համար, որ վերջինս մեռելոց օրերը հայտարարել է ոչ աշխատանքային: Աղանդավորներն էլ փորձում են կասկածի տակ դնել Հայ Եկեղեցու դիրքորոշումը` հանգուցյալների և նրաց համար սահմանված աղոթքի կարգը, դրախտի և դժոխքի լինել-չլինելու հարցը: Վերջերս մեռելոցի հետ կապված հարցազրույցը հակասական մեկնաբանությունների և կարծիքների առիթ տվեց: Փորձեցի պատասխանել` ավելի շատ մտահոգվելով այն հանգամանքից, որ իրենց սխալ մեկնաբանությունները կկարդան անտեղյակ մարդիկ, սակայն ինչպես միշտ, բանավեճից ճշմարտություն չի ծնվում:

 

Ավետարանականները սկսեցին քննել Ավետարանը և այնտեղ հոգիների համար աղոթքի ոչ մի պատգամ չգտան: Զարմացան ու հասկացան, որ իրականում մեր և իրենց Ավետարանը տարբեր է: Ո՞րն էր տարբերությունը: Պարզվեց որ իրենց Ավետարանում չկա հոգիների համար աղոթելու և ոչ մի պատգամ (իրենց ս. գրքում «չկան» Մակաբայեցիների, Մնացորդաց, Հռութի, Երեմիայի մարգարեության գրքերը, քանի որ դրանք իրենց ձեռնտու չեն), իսկ մեր Ավետարանում չկա հոգիների համար աղոթելու և ոչ մի արգելք: Խոստովանենք, որ հսկա տաբերություն է: Հիմա պետք է մի բան անել, որ այդ տարբերությունը վերանա, չէ՞ որ բոլորին հավաստիացնում են, որ նույն Ավետարանն են քարոզում և ոչ մի տարբերություն չկա մեր միջև: 

 

Երբ ասում ենք,  որ հավատացյալ մարդու հոգին  դրախտ է գնում, իսկ անհավատը`դժոխք, չի նշանակում, որ նրանց հոգիները երկու տարբեր տեղեր են գնում։ Մեր եկեղեցու տեսակետն այն է, որ  բոլոր հոգիները մեկ տեղում են հավաքվում: Ասածիս հիմնավորումը  Ղուկասի Ավետարանի մեջ հիշատակվող աղքատ Ղազարոսի և մեծահարուստի առակն  է (Ղկ 16.19-31)։ Մեծահարուստը դժոխքում  էր և տանջվում էր, իսկ Ղազարոսը Աբրահամի մոտ էր (Աբրահամի գիրկը, (Ղկ 16.23)։ Այն տեղը կամ այն վայրը, ուր հոգիները հավաքվում են, կոչվում է «սպասման վայր»։ Առակը փաստում  է, որ մեծահարուստն ու Ղազարոսն իրար տեսնում էին: Հետևաբար, տեղի առումով իրարից անջատուած չէին և իրար տեսնում էին։ Այս իրողությունից հստակ է, որ մինչև դատաստանի օրը հոգիները միասին ու միատեղ պիտի լինեն։ Երբ ասում ենք հոգիները միատեղ են, չի նշանակում`  նույն վիճակում են։ Այլ է «տեղի» հասկացությունը և այլ` «վիճակի»  հասկացությունը։ Երբ  «տեղ» բառն ենք կիրառում, չպետք է հասկանալ նյութական իմաստով։
Հավատացյալի եւ անհավատի հոգիները նույն «տեղում» են,  բայց նույն վիճակի մեջ չեն։ Օրինակ` միևնույն վայրում կարող են երկու մարդ լինել, որոնցից մեկը երջանիկ լինի, իսկ մյուսը` դժբախտ:

 

Ինչո՞ւ  «սպասման վայր», բացատրությունը հստակ է. Քրիստոսի հարությունից հետո մինչև երկրորդ գալուստ մահացածների հոգիները ո'չ դրախտ են գնում, ո'չ էլ դժոխք: Միայն երկրորդ գալուստից հետո, երբ կլինի համընդհանուր դատաստանը (Աստծու ողորմությամբ), արդարները կժառանգեն դրախտը, իսկ մեղավորները կգնան դժոխք: Աստվածաշնչին մի փոքր տեղյակ մարդը գիտի, որ երբ Ադամն ու Եվան մեղանչեցին, Աստված նրանց հանեց դրախտից և դրախտի դռները փակեց. «Աստուած դուրս հանեց Ադամին, բնակեցրեց բերկրութեան դրախտի դիմաց եւ հրամայեց քերովբեներին ու բոցեղեն սրին շուրջանակի հսկել դեպի կենաց ծառը տանող ճանապարհները» (Ծննդ. 3:24): Իսկ Քրիստոս իր հարությունից հետո իջավ դժոխք, քանդեց այն ու դժոխքի հոգիներին ազատություն տվեց: «Արդարև, մեր բոլորի համար, մեղքերի պատճառով, մեկ անգամ մեռավ և ինքը Քրիստոս՝ Արդարը՝ անարդարների համար, որպեսզի մեզ մոտեցնի Աստծուն. նա թեպետև մարմնով մեռավ, բայց կենդանի է Հոգով, որով և գնաց քարոզեց բանտում եղած այն հոգիներին, որոնք մի ժամանակ ապստամբել էին» (Ա Պետրոս 3:18-20): Այսպիսով դժոխքը գոյություն չունի, իսկ դրախտը փակ է: Հետևաբար հանգուցյալների հոգիները այժմ ոչ դժոխք, ոչ էլ դրախտ են գնում, այլ սպասում են վերջին դատաստանին Քրիստոսի երկրորդ գալստյան ժամանակ:

 

Ավետարանը վկայում է, որ Քրիստոսի երկրորդ գալստյամբ պիտի լինի վերջին դատաստանը և արդարները պիտի զատվեն մեղավորներից: Սա քավարանը չէ: Ըստ հայ եկեղեցու վախճանաբանության քավարան կոչվածը այս կյանքն է: Սպասման վայրն այն տեղը չէ, որտեղ հնարավոր է մեղքերը քավել, քանի որ դա պետք է անել այս երկրավոր կյանքում:
«Տեր Հիսուսը կհայտնվի երկնքից` Իր հրեշտակների զորքով` կրակի վրեժ լուծելու համար նրանցից, որոնք չեն ճանաչում Աստծուն եւ չեն հնազանդվում մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի Ավետարանին. նրանց պատիժը պետք է լինի հավիտենական կործանումը` հեռու Տիրոջ ներկայությունից» (Բ Թեսաղ. 1: 7-9):
«Մարդկանց սահմանված է մեկ անգամ մեռնել եւ այնուհետև` դատաստան» (Եբր. 9: 27):
Սակայն մինչ դատաստանը, համընդհանուր հարություն պետք է լինի, փակ գերեզմանները պիտի բացվեն, և մեռելները, լսելով Քրիստոս Աստծու ահեղ կոչը, հարություն պիտի առնեն, ինչպես ասվում է Հովհաննու Ավետարանում. «Կգա ժամանակ, երբ բոլոր նրանք, որ գերեզմաններում են, կլսեն Աստծու Որդու ձայնը եւ դուրս կգան. ովքեր բարի գործեր են արել` կյանքի հարության համար, իսկ ովքեր չար գործեր են արել` դատաստանի հարության համար» (Հովհ. 5:28- 29):
«Արդ, երբ որ մարդու Որդին գա Իր փառքով, եւ բոլոր հրեշտակները` Իր հետ, այն ժամանակ Նա պիտի նստի Իր փառքի գահի վրա, ու Նրա առաջ պիտի հավաքվեն բոլոր ազգերը, և Նա նրանց միմյանցից պիտի զատի, ինչպես մի հովիվ, որ զատում է ոչխարներին այծերից…» (Մատթ. 25:31-32):
«Բացվեց նաև մի այլ գիրք` կյանքի գիրքը: Եվ մեռելները դատվեցին ըստ գրվածքների` իրենց գործերի համաձայն…: Եվ յուրաքանչյուրը դատվեց ըստ իր գործերի» (Հայտն. 20: 12-13, տե՛ս նաև` Դանիել 7: 9):

 

Վերջին դատաստանը ենթադրում է գործած բոլոր մեղքերի հատուցում: Մեղք ասելով նկատի չունենք միայն վատ կամ սխալ արարքը, այլ նաև դրա հետևանքները:
Այսինքն` մարդը երբ մահանում է, հոգին բարձրանում է սպասման կայան: Վերջնական դատաստան չի լինում այդ պահին մինչև Քրիստոսի երկրորդ գալուստը: Եթե այդպես է, ապա չի կարելի ասել, որ մահացածների հոգիները գնում են դրախտ կամ դժոխք, որպես հոգու վերջնական կայան, քանի դեռ դատաստան չի եղել: Իսկ քանի դեռ դատաստանը չի եղել, ապա Եկեղեցին, ըստ առաքելական կանոնի (այն առաքյալների, որոնց սուրբ լինելը մերժում են ավետարանական աղանդները),  առաքելական շրջանից մնացած սրբազան ավանդույթի (այս ավանդույթներն էլ չեն ընդունում ավետարանական ընտանիքի աղանդները) աղոթում է մահացածների հոգիների համար` ակնկալելով Աստծու ողորմությունը: Չէ՞ որ Աստված ում կամենա, կողորմի: Եկեղեցին չի ասում, որ եթե հոգեհանգիստ արեցինք, ապա հանգուցյալի հոգին անպայման կփրկվի: Մենք ընդամենը աղոթք ենք անում մեր հարազատի համար, քանի որ մեզ համար, ի տարբերություն աղանդավորների, հատկապես ավետարանական ընտանիքի, մեր ննջեցյալ հարազատները չեն վերացել, նրանք ապրում են, նրանց հոգին է ապրում:  Աղանդավորներն ասում են, թե Աստվածաշնչում նման պատգամ չկա, այսինքն այն, որ աղոթենք ննջեցյալների համար: Կա սիրելիներս: Կարդացեք խնդրեմ Հռութ 2. 20-ը, որտեղ նշվում է, որ Տերը գթառատ է և' ողջերի, և' մեռածների նկատմամբ: «Օրհնեալ լինի նա Տիրոջից, որ իր գութը չպակասեցրեց ողջերից եւ մեռածներից»: Այսինքն` ննջեցյալները երբեք բաժանված չեն ապրողներից և մենք՝ ապրողներս պարտավոր ենք հիշել նրանց։ Սա խորհրդանշում է զինվորյալ և հաղթական եկեղեցու հաղորդակցությունը։
Բ Մնացորդաց 6-րդ գլխի 42 համարում կարդում ենք. «Տէ՛ր Աստուած, երես մի՛ դարձրու քեզնից օծուածից, յիշի՛ր քո ծառայ Դաւթին քո ողորմածութեամբ»։ Սա աղոթք է մահացած Դավթի համար: Երեմիայի մարգարեության 16.7-ում կարդում ենք. «Նրանց սգոյ հացը մեռնողի վրայ մխիթարութեան համար կտրող չի լինելու, եւ ոչ էլ նրա հօր ու մօր յիշատակին մխիթարութեան բաժակ են խմելու»: Այսինքն Հին կտակարանյան ժամանակներում մահացածների համար հոգեհաց են տվել և «մխիթարության բաժակ բարձրացրել» նրանց հոգիների համար:
Մակաբայեցիների երկրորդ գրքի 12-րդ գլխի 43-46 համարներում կարդում ենք. «Սթափ մտածելով՝ նա չորս սատեր արծաթ հաւաքեց եւ տուեց, որ տանեն, Երուսաղէմում զոհեր մատուցեն կատարուած մեղքերի համար։ Դա խիստ իմաստուն քայլ էր, որովհետեւ ինչ որ անում էր, մեռելների յարութեան մասին մտահոգուելով էր անում։ Եթէ պատերազմում ընկածների յարութեան ակնկալութիւն չունենար, զուր կը լինէր մեռելների համար աղօթք մատուցելը։ Նա ճիշտ էր հասկացել, որ գեղեցիկ մահով ընկածները շնորհների են արժանանում։ Նա հաւատում էր, որ քաջութեամբ ընկածները մեղքերի թողութիւն կը ստանան»:

 

Բնականաբար աղանդավորները փորձում են հերքել սուրբգրային այս հատվածները. Օրինակ` Ս. Գրքի կանոնում ընդգրկված Մակաբայեցիների գիրքը երկրորդականոն համարելով շփոթում են պարականոն գրքերի հետ և հայտարարում, որ այդ գիրքը համարժեք չէ Աստվածաշնչի մյուս գրքերին: Հասկանալի է, որ պիտի հերքեն, քանի որ դա իրենց ձեռնտու հատված չէ, ինչպես անում են նաև Աստվածաշնչի այլ հատվածների հետ: Իրականում Ս. Գրքի եբրայական կանոնում այս գիրքը չկա, իսկ հունական բնագրում Ս. Գրքի կանոնի մեջ ընդգրկված է և դա ոչ թե Հայ Եկեղեցու եկեղեցական ժողովի որոշում է, այլ հունական բնագրում ի սկզբանե այս գիրքը, նաև 8 գրքեր ներառված են եղել, Ս. Գրքի այս բնագիրն է, որ թարգմանել են Ս. Մաշտոցը և թարգմանիչ վարդապետները: Եթե աղանդավորների համար Մակաբայեցիների գիրքը կանոնոական չէ, ապա Հայ եկեղցու համար այն կանոնական է և համարժեք Աստվածաշնչի մյուս գրքերին:

 

Վերջին հաշվով, Ս. Գրքում չկա նաև որևէ արգելք մահացածների համար աղոթելու: Եվ եթե Եկեղեցին հորդորում է աղոթել մահացածների համար, չի նշանակում, որ ողջերի համար աղոթել պետք չէ:

 

Աղանդավորական պատկերացումների համաձայն վերստին ծնված  ( ըստ իրենց «վերստին ծնված»ը նա է, ով իրենց հավաքներում է եղել, ջրով` մկրտվել, կամ էլ խելացնոր լեզուներով խոսել) յուրաքանչյուր անձ, իր ֆիզիկական մահից անմիջապես հետո, առանց հապաղումների, Երկնային Արքայություն է փոխադրվում: Թույլ տվեք հարցնել, եթե այդպես է, ապա ինչո՞ւ է Ավետարանը խոսում երկրորդ գալստյանը հաջորդող վերջին դատաստանի մասին, եթե այդ դատաստանը ըստ ձեզ հիմա է:  Վերջին դատաստանին չէ, որ պիտի որոշվի մեղավորն ու արդարը, այլ պիտի զատվեն մեղավորն ու արդարը և համապատասխանաբար ստանան իրենց մեղքի կամ արդարության հատուցումը:

 

Աղանդավորները նաև հայտարարում են, որ վերստին ծնվածները թեպետև երկրի վրա են, սակայն հանդիսանում են Երկնքի Արքայության լիիրավ ժառանգորդներ: Այստեղ գուցե ավելացնեիք, որ խոսքը ձեր աղանդների ներկայացուցիչների մասին է, քանի որ «վերստին ծնված» հասկացությունն, այնպես, ինչպես ավետարանական ընտանիքի աղանդներն են հասկանում ( ըստ իրենց «վերստին ծնված»ը նա է, ով իրենց հավաքներում է եղել, ջրով մկրտվել, կամ էլ խելացնոր լեզուներով խոսել), Հայ Եկեղեցին և ոչ էլ որևէ առաքելահաստատ Եկեղեցի չունի: Ի՞նչ է սատցվում: Միայն ավետարանական ընտանիքի աղանդների հետևորդները պիտի փրկվեն, կամ էլ արդեն փրկված են, քանի որ այդ «վերստին ծնվածը», թեև ապրում է այս աշխարհում, սակայն այլևս մեղք «չի գործում»: Ահա թե ինչպես են «փրկվում» աղանդավորները և ինչպես են քարոզում Ավետարանը:

 

Պնդելով որ մահացներն անմիջապես արժանանում են փրկության, հիշատակում են են խաչված ավազակի օրինակը, որին Քրիստոս ասաց, թե այսօր ինձ հետ կլինես դրախտում: Նախ` այդ ավազակին անվանում են «ջահել», ավելի կոնկրետ մեջբերում եմ մի հատված իրենց մեկնաբանություններից. «Հիսուսը հո սուտ չի ասել այս ջահելին»: Հիսուս սուտ չի ասել, սուտ չէ նաև այն, որ սրբերը ձեզ համար ընդամենը «ջահելներ» են, սիրելի «ջահելներ»: Այո միայն «ջահելը»  կարող է այսքան աղավաղել Ս. Գիրքը, մերժել Եկեղեցու հայրերին` նրանց անվանելով «անցած հայրեր»:

 

Եկեղեցուն մեղադրում են, որ իբրև թե մարդկանց չեն հանդիմանում իրենց մեղքերի համար, իսկ ի՞նչ եք անում դուք, մի՞թե աստվածհայհոյություն չէ, կասկածելի ծեսերով ու պաշտամունքներով «վերստին ծնվածին» ասել, որ դու արդեն սուրբ ես...մի՞թե սա խրախուսանք չէ մարդուն մեղավոր կյանքով ապրելու և չապաշխարելու, քանի որ ինքը արդեն «փրկված» է:

 

Մեջբերեմ աղանդավորներից մեկի` ինձ գրած մեկնաբանությունն առանց ուղղումների. «...Ես մի բարեկամ ունեմ Աստծուն մերժելով մահացավ, քահանան եկավ ասեց աղոթենք հոգու հանգիստ լինի, Աստված ներում տա (իսկ նա բացահայտ Աստվածամերժ մարդ էր) ես նայեցի այդ քահանային ու հասկացա ինչի ինձ չեն ասում արա այս թաղման արարողությունը, որովհետեվ ես կասեմ ով Հիսուսին մերժեց իր կենդանության օրոք նա էլ շանս չունի ինձ կքարկոծեն, իսկ ձեր նման քարոզիչներին փող կտան ու կմեծարեն որ իրենց մահացածին ասեք լավն էր»:
Հիմա կարելի է պատկերացնել այս մարդու հոգևոր և մտավոր անգրագիտությունը: Նախ ուզում եմ հարցնել, թե ինչո՞ւ պիտի ձեզ ասեին, որ թաղման կարգը դուք անեք, դուք դրա իրավունքը չունեք: Կամ` կարելի է պատկերացնել այսպես. մարդը մահանում է և բարեկամներից ինչ որ մեկը վեր է կենում և հայտարարում. «ես անվճար կանեմ ծեսը», կամ էլ` «ես չեմ ստի և կասեմ, որ մահացածը չար և աստվածամերժ մարդ էր, նա դժոխք կգնա...» և եզրակացությունը. «թույլ տվեք, որ թաղման ծեսը ես անեմ»: Ձեզ չեն քարկոծի, պարզապես «ջահելի» տեղ կդնեն և գրպանդ մի քիչ փող «դնելով» կասեն` գնա մոմ վառի... Եվ վեջապես, քահանան, երբ թաղման կարգ է անում, աղոթքների մեջ ընդգծում է, որ հանգուցյալը մեղավոր մարդ էր և խնդրում է Աստծու ողորմությունը նրա և նրա հարազատների համար: Այդ դուք` աղանդավոր քարոզիչներդ եք մարդկանցից դրամ վերցնում, որ ասեք. «դուք` «վերստին ծնվածներդ» փրկված եք», «դուք լավն եք»:

 

Նույն աղանդավորը հայտարարում է. «...ննջեցյալի համար բարեխոսությունը Աստծո առաջ ծռություն է...»: Ծռություն է Աստվածաշունչն աղավաղելը: Որտե՞ղ է նման բան գրված, թե՞ դա նոր ավելացրեցիք Աստվածաշնչում:
Ու՞ր կարող է հասնել մարդկային, ավելի կոնկրետ աղանդավորի ծռությունը, որ հայտարարի. «ավետարանական եկեղեցին քրիստոնեական եկեղեցու գլխավոր ճյուղերից է, իսկ Առաքելականն, այնպես, ավանդական եկեղեցի է»: Գոնե հասկանո՞ւմ եք «ավանդական» բառի իմաստը: Ստացվում է, որ առաքյալներից ավանդվածը (որը և անգիտակցաբար, աղանդավորներն են ընդունում), կարևոր չէ, իսկ այն, ինչ առաքյալները չեն ավանդել «գլխավոր ճյուղ» է: Ձեր քարոզած Ավետարանն է ասում. «Եթէ մէկը իմ վրայ հաստատուած չէ, նա  ճիւղի նման դուրս կը նետուի եւ կը չորանայ, եւ այն կը հաւաքեն ու կրակը կը նետեն, եւ կ’այրուի» (Հովհ 15:6):
 

 

Չէ' ամեն բան արդեն ծուռ է, բայց ո'չ Աստծու համար:

Եսայի քհն Արթենյան
Ս. Երրորդություն եկեղեցու հոգևոր հովիվ

Դիտվել է 2837
2012.09.22
Հարց Քահանային
Ինչպե՞ս
Հայտարարություն
Լսել քարոզներ
Հղումներ հոգևոր էջեր
Ընթերցել նաև
Website by A. Grigoryan
aramgrig@hotmail.com
Mail
+374 93532025
Tel.